مصاحبه ریاست مرکز تحقیقات بین المللی بیابان با خبرگزاری ایسنا به مناسبت «روز جهانی مبارزه با بیابان‌زایی‌وخشکسالی»

خلاصه خبر:

به مناسبت ۲۷ خرداد، «روز جهانی مبارزه با بیابان‌زایی و خشکسالی»، دکتر حمیدرضا ناصری، رئیس مرکز تحقیقات بین‌المللی بیابان، با تأکید بر ضرورت تفکیک مفهوم «بیابان» از «بیابان‌زایی» گفت که بیابان یک اکوسیستم طبیعی، پایدار و ارزشمند است و نباید آن را پدیده‌ای قابل حذف یا نامطلوب تلقی کرد. در مقابل، بیابان‌زایی فرآیندی است که بر اثر فعالیت‌های انسانی و تغییرات اقلیمی، توان تولیدی و زیستی اراضی را کاهش می‌دهد.

ناصری تغییر اقلیم، بهره‌برداری ناپایدار از منابع طبیعی، چرای بی‌رویه دام، تخریب پوشش گیاهی و برداشت بیش از حد از منابع آب زیرزمینی را از مهم‌ترین عوامل تشدید بیابان‌زایی دانست. به گفته وی، پیامدهای این روند در قالب افزایش فرونشست زمین، گسترش گرد و غبار، کاهش پوشش گیاهی و افزایش رخدادهای جوی شدید از جمله بادهای فرساینده قابل مشاهده است.

وی با اشاره به آثار تغییر اقلیم در ایران اظهار کرد که تغییر الگوی بارش‌ها، کاهش بارش برف، جابه‌جایی فصل بارندگی و افزایش دمای زمستان از نشانه‌های آشکار این پدیده هستند. از جمله نمونه‌های این تغییرات، امکان رشد و باردهی درخت نخل در مناطقی مانند قم است که پیش‌تر برای این گونه گیاهی مناسب محسوب نمی‌شد.

رئیس مرکز تحقیقات بین‌المللی بیابان با بیان اینکه حدود ۳۰ تا ۳۵ میلیون هکتار از مساحت ایران را بیابان‌های طبیعی تشکیل می‌دهد، افزود که حدود ۲۰ استان کشور با درجات مختلفی از چالش‌های مرتبط با بیابان‌زایی، خشکسالی، گرد و غبار و فرونشست زمین مواجه هستند. استان‌هایی نظیر کرمان، سیستان و بلوچستان، خراسان جنوبی، یزد، اصفهان، سمنان و خوزستان بیش از سایر مناطق تحت تأثیر این پدیده قرار دارند. ناصری با انتقاد از کاربرد واژه «بیابان‌زدایی» تأکید کرد که هدف باید «مقابله با بیابان‌زایی» باشد، نه حذف اکوسیستم طبیعی بیابان.

وی مهم‌ترین راهکار مقابله با این پدیده را حفظ و توسعه پوشش گیاهی متناسب با اقلیم خشک، مدیریت پایدار منابع آب و کنترل عوامل تخریب‌کننده دانست. وی جنگل‌کاری با گونه «تاغ» را یکی از موفق‌ترین تجربیات کشور در تثبیت خاک و مقابله با بیابان‌زایی معرفی کرد و گفت این گونه در صدها هزار هکتار از اراضی بیابانی کشت شده است، اما همچنان با تهدیدهایی نظیر قاچاق چوب، چرای بی‌رویه دام، آفرود سواری، جاده‌سازی و برخی فعالیت‌های صنعتی مواجه است.

رئیس مرکز تحقیقات بین‌المللی بیابان همچنین بر اهمیت بهره‌گیری از روش‌های نوین مدیریت آب تأکید کرد و استفاده از سازه‌های آبخیزداری، هلالی‌های آبگیر، پیتینگ، بذرکاری و نهال‌کاری را از جمله راهکارهای مؤثر در بهره‌برداری بهینه از بارندگی‌های محدود مناطق خشک برشمرد.

وی در پایان، فناوری‌های نوین مانند استفاده از قارچ‌های میکوریزا برای افزایش مقاومت گیاهان به خشکی و توسعه سامانه‌های «اگریولتائیک» (تلفیق کشاورزی و انرژی خورشیدی) را از رویکردهای آینده‌نگرانه در مدیریت مناطق بیابانی دانست و تأکید کرد که این راهکارها می‌توانند ضمن کاهش آثار بیابان‌زایی، به افزایش تاب‌آوری اکوسیستم‌های بیابانی و بهبود پایداری محیط‌ زیستی کشور کمک کنند.

لینک خبر:

https://www.isna.ir/news/1405032615963/%D9%82%D8%A7%DA%86%D8%A7%D9%82-%DA%86%D9%88%D8%A8-%D8%B7%D8%A7%D9%82-%D9%88-%DA%86%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%DB%8C-%D8%B1%D9%88%DB%8C%D9%87-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D8%AA%D8%B4%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%B2%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D9%86%D8%AE%D9%84.